Thủ thuật tin học

[Khái niệm/Kiến thức IT] Những bộ phận căn bản của một chiếc máy tính

Mở đầu: Xin chào các bạn, trước hết, nếu bạn đã bấm vào bài này, mình xin trân thành cảm ơn các bạn vì đã dành ra thời gian quý báu để hiểu thêm về ngành IT. Tuy mình không phải là chuyên gia số một thế giới hay là siêu nhân ngành này, nhưng sau nhiều năm nung nấu, học hỏi về ngành IT, mình muốn qua VN-Zoom, chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức mà mình biết về công nghệ thông tin. Cho nên mình đã tự đầu tư thời gian viết ra một series gồm nhiều phần để nói tất tần tật về IT.
 
 
Lưu ý nho nhỏ: Trước khi các bạn nói là: “Tưởng gì, bộ phận của máy tính thì tôi cũng biết hết rồi” Hãy nhớ rằng đây là bài không chỉ để cho các bạn chuyên IT vào đọc, mà là để cho tất cả mọi người ai muốn hiểu rõ hơn về cái “đống sắt biết tính toán” mà họ mua về nhà có những gì mà sao lại kì diệu vậy. Hơn nữa, đây sẽ là một bài gồm 2 phần tóm tắt rất gọn về mọi thứ bạn cần biết về một chiếc máy tính chứ không có cái gì cao xa ở trong này. Cuối cùng, sau bài này, mình cũng sẽ cùng các bạn đi sâu hơn về từng thứ một, cho nên cứ coi bài này như mở đầu, cửa vào của tri thức rộng lớn về ngành IT. Xin cảm ơn và chúc các bạn có thời gian đọc bài vui vẻ!
 
 
 
Để bạn có thể lướt web, đọc báo, Facebook, tự sướng, hoặc bất cứ thứ gì, thông tin đã phải đi qua cả một quá trình xử lý dài trước khi qua được màn hình máy tính và vào mặt bạn. Máy tính đã phải làm việc với hết công suất để có thể biến những thứ khó hiểu đó thành một cái gì đó mà tưởng chừng như bình thường mà bạn khi dùng chúng thường không để ý. Vậy sao chúng ta không tìm hiểu xem làm thế nào mà cái máy tính có thể làm được những điều thần kỳ đó. Bắt đầu nào!
 
Một chiếc máy tính được cấu tạo bởi rất nhiều bộ phận (rất nhiều đó!), tuy nhiên, trong phần 1 của bài viết này, mình sẽ đi qua những bộ phận qua trọng nhất, chúng là những gì một chiếc máy tính cần trước khi bạn có thể bấm vào nút nguồn để cho nó chạy: CPU, RAM, Card đồ họa, Bộ nguồn, Bo mạch chủ, và Ổ cứng.
 
 
Central Processing Unit (CPU): CPU là bộ phận quan trọng nhất của một chiếc máy tính. Vâng, nó rất rất rất quan trọng và mình tin chắc là đa số các bạn biết nó là cái gì. CPU chính là bộ não của máy tính, nó được dùng để xử lý tất các thông tin từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài, tất cả các nút click chuột cho đến game và đồ họa đều phải qua đây để được xử lý trước khi được đưa cho bạn. Cho dù bạn có một 1 tỷ đô la tiền mua các bộ phận khác khủng nhất thế giới, nếu không có CPU, máy bạn cũng chỉ như một một cục sắt vô giá trị mà thôi. Cho nên khi bạn nhìn thấy một chiếc máy tính đang chạy, hãy luôn nhớ rằng là tất cả những cái gì bạn thấy trên màn hình đều đã quá CPU. Mình cũng sẽ có một bài viết chi tiết hơn về nguyên lý hoạt động của CPU, cách nó tương tác với những bộ phận khác, và loại CPU sau. Còn bây giờ thì hãy cứ coi CPU = não của một chiếc máy tính.
 
 
Intel CPU, Intel là nhà làm chip nổi tiếng thế giới.
 
Random Access Memory (RAM): Bộ phận tiếp theo là RAM, nó cũng giống như CPU, rất quan trọng để một chiếc máy tính có thể vận hành trơn tru và bền vững. Theo lý thuyết đơn giản, do CPU không thể xử lý hết 1 tỷ thử trong cùng một lúc, nó cần một cái gì đó gần đó để chứa đồ để nó xử lý sau, và đó là lúc RAM phát huy tác dụng. Nhiều bạn có thể hỏi: “Mình tưởng nếu nếu CPU muốn trữ đồ thì đã có ổ cứng rồi mờ?” Ổ cứng thì cũng ô kê thôi, nhưng so với tốc độ xử lý của CPU, ổ cứng không thể đáp ứng nổi tốc độ gửi thông tin cho CPU. RAM có tốc độ rất nhanh so với ổ cứng, CPU sẽ vứt dữ liệu chờ vào trong đấy để nó xử lý dần dần, và từ đó, những tác vụ thường ngày như dân văn phòng vừa đánh văn bản, vừa check Facebook đã trở thành những thường ngày nhờ RAM. RAM được gọi là bộ nhớ tạm, tại khi bạn tắt nguồn của máy tính, toàn bộ dữ liệu trên đó sẽ bị xóa sạch. Mình cũng sẽ có một bài viết về RAM chi tiết hơn sau. Khi ra ngoài thị trường, bạn sẽ thấy máy này 4GB RAM, máy kia 8GB RAM, cách để có thể mua máy có số lượng RAM phù hợp sẽ thuộc vào câu hỏi: “Bạn làm gì với máy tính bạn sẽ mua?” Mình thì nghĩ dân Việt Nam mình cũng chả giàu có gì, cho nên nếu chỉ lượt web, Facebook, thì 4GB là đủ. Còn nếu là chơi game, cày Rank Liên Minh, dân đồ họa 3D, thì 8GB đến 16GB là thoải mái con gà mái (Nếu bạn là đại gia thì có thể 32GB đến 128GB). Tóm lại hãy tưởng tượng một cái nhà bạn đang xây là dữ liệu cần được xử lý, CPU là anh thợ xây, còn RAM là cái hộp dụng cụ mà anh ấy mang theo dùng để chứa đồ cần thiết để xây nhà như búa với gạch (1, 2 cục gạch thôi).
 
 
RAM là một bộ phận quan trọng của máy tính
 
Graphics Card: Graphics Card hay thuần Việt hơn là Card đồ họa là bộ phận quan trọng tiếp theo của một chiếc máy tính. Nhiệm vụ chính của nó là xử lý dữ liệu hình ảnh và xuất hình ảnh lên màn hình của bạn. Nghe thì có vẻ cũng bình thường nhưng thực sự nhưng card đồ họa đóng vài trò rất quan trọng trong việc vận hành một chiếc máy tính. Có một số bạn thường có câu này mỗi lần nói đến card đồ họa: “Ồi dời, mình có làm gì về đồ họa 3D hay chơi game khủng đâu mà cần.” Vậy thì mấy bạn đã hiểu lầm nghĩa của từ “đồ họa”. Từ đó ở trong này có nghĩa là hình ảnh, tất cả cái gì xuất hiện trên màn hình, kể cả di chuyển con trỏ thôi cũng là tác phẩm của card đồ họa sau quá trình xử lý. Mình sẽ có một bài chi tiết hơn về nguyên lý hoạt động của card đồ họa, sự khác nhau giữa CPU và GPU, và cách sửa chữa nó khi có trục trặc xảy ra.
 
Card đồ họa khủng GTX 980Ti của NVidia có giá 13 triệu đồng.
 
Bộ nguồn (Power supply hay PSU): Nếu là bình thường, để chạy một thiết bị điện, bạn chỉ việc cắm dây nguồn vào ổ điện là xong. Tuy nhiên, chuyện này có lẽ hơi phức tạp hơn đối với đồ công nghệ cao, đặc biệt là máy tính. Nếu các thiết bị bình thường dùng điện alternating current (AC), dòng điện chạy hai hướng đi và về, thì máy tính dùng direct current (DC), một hướng, để cung cấp năng lượng cho máy tính. Bộ nguồn hoạt động theo nguyên lý chuyển nguồn điện cao thế AC từ ổ điện của nhà bạn thành nguồn điện yếu hơn DC (nguồn điện quá cao có thể giết chết một chiếc máy tính). CHÚ Ý QUAN TRỌNG: Tuyệt đối không bao giờ mở bộ nguồn trong máy tính của bạn, nếu có hỏng, hãy quẳng nó đi và mua bộ mới thay thế. Lý do là trong bộ nguồn có những bộ phận giữ điện và kể cả khi bạn đã rút phíc cắm ra khỏi ổ điện, những dòng điện cực mạnh này vẫn tồn tại (có thể lên tới 20 năm hoặc nửa thế kỷ). Dòng điện này có thể giết chết bạn ngay lập tức. Cho nên, mình xin nhắc lại, TUYỆT ĐỐI KHÔNG TỰ SỬA NGUỒN!
 
 
Bộ nguồn có vai trò quan trọng trong việc cung cấp điện cho máy tính.
 
Ổ cứng: Chắc nhiều bạn cũng biết, đây là bộ nhớ của máy tính. Tuy nhiên, không giống RAM là bộ nhớ tạm thời, ổ cứng là bộ nhớ lâu dài của bạn. Nó được dùng để chứa dữ liệu của bạn: hệ điều hành (Operating System), Game, trình duyệt, văn bản, v.v. Có hai loại ổ cứng phổ biến hiện nay là HDD (Hard Disk Drive) và SSD (Solid State Drive). Nói chung thì SSD nhanh hơn rất nhiều so với HDD nhưng lại đắt hơn (Bạn có thể mua một ổ HDD 2TB có giá khoảng 1,000,000 đồng thì SSD, với cùng dung lượng, giá có thể lên tới 25,000,000 đồng). Cá nhân mình thì mình có một ổ SSD nho nhỏ để chứa hệ điều hành và HDD để chứa dữ liệu. Mình sẽ có một bài nói rõ hơn về sự khác nhau giữa SSD và HDD, cách sử dụng ổ cứng hiệu quả, và cách để bảo trì ổ cứng. Quay lại bức tranh anh thợ xây và cái nhà mình có nói ở phần RAM, hãy coi cả biểu đồ là như thế này: Dữ liệu cần được xử lý là cái nhà đang xây, CPU là anh thợ xây chăm chỉ, RAM là cái túi đồ của anh ấy để mang theo đồ cần dùng, và ổ cứng sẽ là bãi nguyên vật liệu để anh thợ xây lâu lâu lại đến lấy thêm gạch và xi măng xây nhà.
 
 
Bên trong ổ HDD và SSD (HDD bên trái và SSD bên phải)
 
Bo mạch chủ (Motherboard): Cuối cùng và cũng rất quan trọng không kém gì mọi bộ phận khác, đó chính là bo mạch chủ. Đây chính là nơi bạn dùng để cắm tất cả mọi thứ vào trong, từ CPU, card đồ họa, hay RAM, cho đến ổ cứng và bộ nguồn, tất cả đều phải cắm vào đây. Hãy tưởng tượng như khung xương của cơ thể bạn, nếu không có nó, tất cả các bộ phận trong cơ thể sẽ không có gì để bám vào và tạo thành bạn. Mình sẽ có một bài chi tiết nói về một bộ phận quan trong trên bo mạch chủ, các loại bo mạch chủ, và cách sửa chữa bo mạch nếu nó có bị chập mạch. Có nhiều bạn cũng bị nhầm hai thuật ngữ Mainboard với Motherboard với nhau, mình xin giải thích như thế này, Mainboard là thuật ngữ cũ, dùng để nói về bảng mạch khổng lồ từ thời máy tính vẫn còn to bằng cả cái phòng. Mainboard có một nhiệm vụ duy nhất là dùng để cắm toàn bộ Motherboard lên và tạo thành máy tính khổng lồ.
 
Bo mạch chủ là cái khung xương quan trọng cho máy tính.
 
Vậy là thế đó, tất các bộ phận này đều là những thành phần rất quan trọng để tạo nên một chiếc máy tính hoàn chỉnh. Trong phần 2 của bài viết này, mình sẽ cùng các bạn tìm hiểu sơ lược về các bộ phận bên ngoài chiếc máy tính như các loại ổ cắm, giao thức được sử dụng trên máy tính và tất tần tật về chúng.
 
 
 
Ghi chú ngoài lề: Một lần nữa, cảm ơn các bạn đã quan tâm và đọc. Mình cũng chả có gì yêu cầu hơn ngoại trừ mong các bạn có thể cho mình xin ý kiến đóng góp cho những bài tiếp theo (Nếu bài viết có thiếu kiến thức hoặc không đúng thì mong bạn bình luật bên dưới để mình sửa), mình sẽ đọc hết. Mình sẽ cố gắng viết tiếp sớm nhất có thể, tuy nhiên do còn đi học, mình không dám chắc sẽ ra sớm (tầm 2-3 tuần đến 1 tháng mới viết xong).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *